انـــــدیشه دیگر

شادروان سعید نفیسی، ضمن مقاله ای دربارۀ چهارشنبه سوری، مطالبی شایان توجه به تحقیق در آورده که نقل می شود؛ خبرنامه ملّی ایرانیان

این جشن های ملّی از قدیم ترین زمان های تاریخ در میان ایرانیان مرسوم بوده است … شب چهارشنبه سوری در ایران آئین های خاص و تشریفات گوناگونی دارد که هر یک از آنها را در ناحیه ای دیگر می توان یافت.

آئین چهارشنبه سوری یا شب چهارشنبۀ آخر سال بر دو سم است. یک قسمت از آن عمومی و مشترک میان تمام مردم ایران است که حتی بعضی از آن ها را در ملل دیگ نژاد آریا می توان یافت و قسمت دیگر آئین های خصوصی است که مردم تهران بدعت نهاده اند و از اینجا کم و بیش به شهرهای دیگر ایران رفته است.

آن قسمت از آئین این شب که در تمام ایران معمول است، از کرمان گرفته تا آذربایجان و از خراسان تا خوزستان و از گیلان تا فارس، یعنی تمام این دشت وسیع که ایران امروز را فراهم ساخته است و زیباترین بقایای ایران باستانی است در هر شب چهارشنبۀ آخر سال با شور و دلبستگی خاص آشکار می شود. تمام مردم آذربایجان چه در شهرها و چه در روستاها در آن شرکت دارند و حتی هنوز در میان مردم قفقاز معمول است.